BEKENTENISSEN VAN EEN BOEKENFREAK

 

Een oude vriend van mij die graag en veel las, had desondanks nooit méér boeken dan er pasten op zijn piano.

Dat waren er ongeveer 100. Dreigde de rij de lengte van de piano te overstijgen, dan moest er een wijken. Die werd dan weggegeven. Zo bleef zijn wereld wat ie was: netjes en geregeld.

Mijn eigen idee van boeken bezitten is een beetje anders. De nadruk ligt naast lezen ook op bezitten, want ik moet er niet aan denken te lenen uit een bibliotheek. Openbare Bibliotheken vervullen me met weerzin. Ik kom er geregeld, omdat mijn partner een bibliotheek prettig vindt en ruimtebesparend. Daar heeft ze volkomen gelijk in, als wij allebei dezelfde boekenhonger hadden zou ons huis dat niet kunnen bevatten.

Maar voor mij zijn Openbare Bibliotheken een bron van ergernis. In die van ons staat alles door elkaar, want er is gekozen voor alfabetisme. Literaire romans staan naast detectives, Fantasy en titels als  'de Roos van de Liefde'  of 'Trouw Ondanks Alles' , titels die het ergste doen vermoeden.

Ik hou het er maar moeilijk uit. Bij de Slegte verplaatste ik menigmaal boeken op eigen initiatief, wetend dat ze niet hoorden waar ze stonden. Maar in een bibliotheek moet ik mij bedwingen. Gretige leners bekommeren zich doorgaans niet om de wanorde die mij door de ziel snijdt, en voor hen is de bibliotheek bedoeld.

 Van jongs af heb ik geleerd boeken te waarderen. Mijn moeder had er heel wat geschreven, het geslacht waaruit ik kom schreef het nodige bij elkaar. Het woord, taal, was prominent aanwezig, en de vele boeken waren daarvan het bewijs. Ik herinner me de hoge boekenkasten bij een oom, en zijn eerbied voor de oude banden die hij me liet zien en voelen. Het zijn zowat de enige herinneringen die ik aan hem heb.

Verjaardagen waren boekendagen. Nauwelijks ooit iets anders dan boeken gaven we elkaar. Zakgeld was voor boeken, dat was vanzelfsprekend. Zo had ik als kind al een bibliotheekje dat zich langzaam maar zeker uitbreidde en waaruit de beste boeken steeds verdwenen: ik kon het niet laten een goed boek uit te lenen, en zoals iedere boekenliefhebber weet; bijna niemand geeft een geleend boek terug. Al die uitgeleende en verloren boeken herinner ik me nog, maar niet de mensen die ze leenden.

Sommige van die boeken kocht ik later opnieuw.

Want boeken lezen is niet genoeg, boeken wil ik bezitten, aan kunnen raken, aan anderen kunnen laten zien, kunnen ordenen volgens mijn eigen systeem waardoor ik mijn 6000+ boeken (bijna) altijd feilloos kan vinden.

Ze omhelzen de huiskamer, de gang, de slaapkamer, een andere kamer en de zolder, en helaas ook de keuken, wat voor hun gestel niet de beste plek is. Maar sinds ik las over een boekenliefhebber die ze zelfs in de badkamer heeft staan.... Een mens moet toch wat, en geen boeken meer kopen is geen optie. En daarom zijn hier in huis de planken met verticale boeken bekroond met zoveel mogelijk dwarsliggers, en ben ik hier en daar helaas noodgedwongen overgegaan naar dubbele rijen.

Zelfs wat op internet m'n aandacht trekt wil ik 'hebben': artikelen print ik en bundel ze in readers, waarvan ik er heel veel heb, uiteraard met een goede index.

Ik gruwel van bandenknakkers, ezelsoorvouwers en viltstiftmarkeerders.  En ik heb een hekel aan mensen die geen blad kunnen omslaan zonder hun vinger te bevochtigen, vooral als ze dat met mijn boeken doen. Maar daarentegen heb ik geen moeite om een potloodstreepje te zetten in de kantlijn van een interessante passage, in de hoop dat ik me later nog herinner waarom ik die zinnen zo veelbetekenend vond. 

Als ik bij iemand thuis kom en er is een boekenkast, dan ben ik even niet aanspreekbaar.

Alleen de boekenliefhebber  herkent de boekenliefhebber, een herkenning die zich verraadt door aandacht voor de boeken zelf, en niet alleen voor de hoeveelheid. 

Mensen die hier in huis komen en de moeite nemen om rond te kijken vragen meestal die ene vraag: "Heb je dat allemaal gelezen"?

Dat vind ik een rare vraag. Lezen is één ding, onthouden een ander. Maar niemand vraagt ooit "Heb je dat allemaal in je hoofd zitten"?  Op beide vragen moet ik ontkennend antwoorden. Mijn boeken zijn geen romans. Romans lees ik al 40 jaar niet meer, op een doodenkele uitzondering na. Mijn boeken gaan over een onderwerp, en die onderwerpen lopen uiteen, maar vallen allen, generaliserend, onder de noemer 'geestelijk erfgoed.'

Ik kies ze, uiteraard, bewust, en bestel ze bij Amazon of soms bij Nederlandse antiquaren. Het gemis van de Slegte is treurig maar gelukkig niet onoverkomelijk. Surfen op internet is een goede vervanging voor de regelmatige urenlange snuffelgang door het lijfelijke antiquariaat.  

Het digitale boek is aan mij niet besteed, en ik zie met leedwezen de razendsnelle digitale ontwikkeling, en zelf heb ik me er nog niet aan overgegeven. De vraag 'waarom digitaliseer je je bibliotheek niet"?  is een gotspe. 

Wat is nu het nut van al die boeken en al dat gelees, kan men zich afvragen.

Ook al heb ik lang niet alles van voor tot achter gelezen en valt veel informatie uit m'n hoofd, het vormt m'n denkraam. Lezen is niet alleen precies weten. Daarvoor hebben we internet.

Lezen is vooral gevoel krijgen voor de wereld van de geest. Nieuwe informatie valt op een plek die al is voorbereid door vorige leeservaringen. Dat maakt de opname makkelijker, logischer, vanzelfsprekender.

Lezen is bouwen aan een denkraam, een visie.  Het is verbanden leggen, patronen zien, en een verbintenis aangaan met de denkwereld en de inzichten van anderen. Lezen is ontdekken van je eigen identiteit aan de hand van wat je raakt. Lezen is je laten verrassen, een 'Aha Erlebnis' hebben. Boeken openen werelden die we mogen betreden, ook als de schrijvers er allang niet meer zijn. In iedere lezer begint een boek een nieuw bestaan.

Wie leest is nooit alleen.